Dotacje dla firm z województwa mazowieckiego

Firmy z województwa mazowieckiego mają możliwość otrzymania dotacji w perspektywie 2014-2020 w ramach:

Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój na lata 2014-2020;

- Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020.

 

Poniżej prezentujemy działania obu programów. Wybraliśmy te, z których mogą bezpośrednio skorzystać mazowieckie przedsiębiorstwa i w ramach których pozyskujemy i rozliczamy dotacje.

 

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ NA LATA 2014-2020

 

OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA

Działanie 1.1 Projekty B+R przedsiębiorstw

Poddziałanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

Beneficjenci

Przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wyszczególniono 2 typy projektów:

1. wsparcie badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych – realizowane przez MŚP;

2. wsparcie badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych – realizowane przez duże przedsiębiorstwa.

 

Dofinansowanie udzielane jest na realizację projektów które obejmują badania przemysłowe i prace rozwojowe albo prace rozwojowe (projekty, w których nie przewidziano prac rozwojowych nie mogą uzyskać dofinansowania).

 

Dofinansowanie projektu może być udzielone pod warunkiem zobowiązania się beneficjenta do wdrożenia wyników projektu, rozumianego jako:

a) wprowadzenie wyników badań lub prac do własnej działalności gospodarczej Wnioskodawcy poprzez rozpoczęcie produkcji lub świadczenia usług na bazie uzyskanych wyników projektu;

b) udzielenie licencji (na zasadach rynkowych) na korzystanie z przysługujących Wnioskodawcy praw własności przemysłowej w działalności gospodarczej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę;

c)sprzedaż (na zasadach rynkowych) praw do wyników tych badań lub prac w celu wprowadzenia ich do działalności gospodarczej innego przedsiębiorcy (z zastrzeżeniem, że za wdrożenie wyników badań przemysłowych lub prac rozwojowych nie uznaje się zbycia wyników tych badań lub prac w celu ich dalszej odsprzedaży).

Przykładowe wydatki kwalifikowane:

Koszty bezpośrednie: wynagrodzenia, podwykonawstwo, koszty aparatury oraz wartości niematerialnych i prawnych (amortyzacja, odpłatne korzystanie z aparatury), zakup materiałów (surowców, odczynników) i sprzętu laboratoryjnego.

Koszty pośrednie: koszty wynajmu i utrzymania budynków, koszty administracyjne (np. materiałów biurowych).

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalna: 2 000 000 zł.

Maksymalna: 50 000 000 euro. 

Intensywność pomocy

Mikro i małe przedsiębiorstwa:

- 70% w przypadku badań przemysłowych lub 45% w przypadku prac rozwojowych;

- w przypadku szerokiego rozpowszechniania wyników projektu: 80% dla badań przemysłowych lub 60% dla prac rozwojowych.

Średnie przedsiębiorstwa:

- 60% w przypadku badań przemysłowych lub 35% w przypadku prac rozwojowych;

- w przypadku szerokiego rozpowszechniania wyników projektu: 75% dla badań przemysłowych lub 50% dla prac rozwojowych.

Duże przedsiębiorstwa: aktualnie nie określono.

Dofinansowanie stanowi pomoc publiczną na badania podstawowe, badania przemysłowe, prace rozwojowe oraz studia wykonalności.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

W przypadku projektów realizowanych przez MŚP:

Ogłoszenie konkursu: 1 września 2017 r. Termin naboru wniosków: od 2 października 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.

W przypadku projektów realizowanych przez duże przedsiębiorstwa:

Ogłoszenie konkursu: 1 września 2017 r. Termin naboru wniosków: od 2 października 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.

W przypadku projektów realizowanych przez MŚP w regionach słabiej rozwiniętych:

Ogłoszenie konkursu: 28 kwietnia 2017 r. Termin naboru wniosków: od 1 czerwca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r.

W przypadku projektów realizowanych przez MŚP posiadających Seal of Excellence:

Ogłoszenie konkursu: 15 maja 2017 r. Termin naboru wniosków: od 19 czerwca 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.

Alokacja środków

2,2 mld zł łącznie w konkursach dedykowanych MŚP;

750 mln zł łącznie w konkursach dedykowanych dużym przedsiębiorstwom.

 Uwagi

Wnioskodawca może powierzyć realizację części prac w projekcie podwykonawcy. Wartość prac realizowanych na zasadzie podwykonawstwa nie może przekroczyć 50% wartości kosztów kwalifikowanych.

Podwykonawstwo części prac merytorycznych można zlecać wyłącznie uczelni publicznej, państwowemu instytutowi badawczemu, instytutowi PAN lub innej jednostce naukowej, będącej organizacją prowadzącą badania i upowszechniającą wiedzę.

Wsparcie otrzymają projekty w zakresie wskazanych Krajowych Inteligentnych Specjalizacji.

Projekty powinny być powiązane z jedną z wybranych dziedzin nauki, zgodnie z listą według klasyfikacji OECD.

Za szerokie rozpowszechnianie wyników projektu, będące podstawą do zwiększenia poziomu dofinansowania, uznaje się prezentacje wyników projektu:

a) podczas konferencji technicznych lub naukowych;

b) w formie publikacji w czasopismach naukowych i technicznych;

c) za pośrednictwem powszechnie dostępnych baz danych zapewniających swobodny dostęp do uzyskania wyników badań;

d) za pośrednictwem oprogramowania bezpłatnego albo oprogramowania z licencją otwartego dostępu.

Poddziałanie 1.1.2 Prace B+R związane z wytworzeniem instalacji pilotażowej/demonstracyjnej

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

Beneficjenci

Przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wsparcie będzie udzielane na realizację eksperymentalnych prac rozwojowych – weryfikacji nowych rozwiązań w warunkach zbliżonych do rzeczywistych i operacyjnych.

 

Dofinansowanie projektu może być udzielone pod warunkiem zobowiązania się beneficjenta do wdrożenia wyników projektu, rozumianego jako:

a) wprowadzenie wyników badań lub prac do własnej działalności gospodarczej Wnioskodawcy poprzez rozpoczęcie produkcji lub świadczenia usług na bazie uzyskanych wyników projektu;

b) udzielenie licencji (na zasadach rynkowych) na korzystanie z przysługujących Wnioskodawcy praw własności przemysłowej w działalności gospodarczej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę;

c) sprzedaż (na zasadach rynkowych) praw do wyników prac rozwojowych w celu wprowadzenia ich do działalności gospodarczej innego przedsiębiorcy (z zastrzeżeniem, że za wdrożenie wyników prac rozwojowych nie uznaje się zbycia wyników tych prac w celu ich dalszej odsprzedaży).

Przykładowe koszty kwalifikowane:

Koszty bezpośrednie: wynagrodzenia, podwykonawstwo, koszty aparatury oraz wartości niematerialnych i prawnych (amortyzacja, odpłatne korzystanie
z aparatury), zakup materiałów (surowców, odczynników) i sprzętu laboratoryjnego;

Koszty pośrednie: koszty wynajmu i utrzymania budynków, koszty administracyjne (np. materiałów biurowych).

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalna:

- 5 000 000 zł dla MŚP;

- 20 000 000 zł dla dużych przedsiębiorstw.

Maksymalna: 50 000 000 euro. 

Intensywność pomocy

Mikro i małe przedsiębiorstwa: 45% lub 60% w przypadku otrzymania premii z tytułu szerokiego rozpowszechniania wyników projektu.

Średnie przedsiębiorstwa: 35% lub 50% w przypadku otrzymania ww. premii.

Przedsiębiorstwa inne niż MŚP: 25% lub 40% w przypadku otrzymania ww. premii.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Nie przewiduje się naboru w 2017 r.

Alokacja środków

Kwota alokacji środków zostanie określona wraz z ogłoszeniem nowego konkursu.

Uwagi

Wnioskodawca może powierzyć realizację części prac w projekcie podwykonawcy. Wartość prac realizowanych na zasadzie podwykonawstwa nie może przekroczyć 50% wartości kosztów kwalifikowanych.

Podwykonawstwo części prac merytorycznych można zlecać wyłącznie uczelni publicznej, państwowemu instytutowi badawczemu, instytutowi PAN lub innej jednostce naukowej, będącej organizacją prowadzącą badania i upowszechniającą wiedzę.

Wsparcie otrzymają projekty w zakresie wskazanych Krajowych Inteligentnych Specjalizacji.

Projekty powinny być powiązane z jedną z wybranych dziedzin nauki, zgodnie z listą według klasyfikacji OECD.

Za szerokie rozpowszechnianie wyników projektu, będące podstawą do zwiększenia poziomu dofinansowania, uznaje się prezentacje wyników projektu:

a) podczas konferencji technicznych lub naukowych;

b) w formie publikacji w czasopismach naukowych i technicznych;

c) za pośrednictwem powszechnie dostępnych baz danych zapewniających

d) swobodny dostęp do uzyskania wyników badań;

e) za pośrednictwem oprogramowania bezpłatnego albo oprogramowania z licencją otwartego dostępu.

Działanie 1.2 Sektorowe programy B+R

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

Beneficjenci

- przedsiębiorstwa;

- konsorcja przedsiębiorstw.

Opis projektu

Programy sektorowe służą realizacji dużych przedsięwzięć B+R, istotnych dla rozwoju poszczególnych branż/sektorów gospodarki. Wsparcie kierowane jest na projekty wpisujące się w Krajową Inteligentną Specjalizację, w tym nowe specjalizacje wynikające z procesu przedsiębiorczego odkrywania.

Dofinansowanie będą projekty, które obejmują badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe albo eksperymentalne prace rozwojowe.

W programach sektorowych inicjatorem wspólnego przedsięwzięcia jest grupa przedsiębiorstw, które występują w imieniu branży (np. za pośrednictwem platformy technologicznej, inicjatywy klastrowej), przedstawiając zarys agendy badawczej wraz z konkretnym zapotrzebowaniem sektora na prace B+R.

Realizowane są projekty B+R w ramach programów sektorowych:

- PBSE (sektor elektroenergetyczny),

- IUSER (sektor elektroniki, teleinformatyki i technik informacyjnych),

- INNOCHEM (sektor chemiczny),

- INNO-NEURO-PHARM (sektor farmaceutyczny),

- Innowacyjny Recykling (sektor recyklingu surowców mineralnych i drewna),

- WoodINN (sektor leśno-drzewny i meblarski),

- GAMEINN (sektor produkcji gier wideo),

- INNOSBZ (sektor systemów bezzałogowych),

- INNOSTAL (sektor stalowy).

Przykładowe koszty kwalifikowane:

Koszty bezpośrednie: wynagrodzenia, podwykonawstwo, koszty aparatury oraz wartości niematerialnych i prawnych (amortyzacja, odpłatne korzystanie
z aparatury), zakup materiałów (np. odczynników, surowców), koszty utrzymania linii technologicznych, wynajem powierzchni laboratoryjnej);

Koszty pośrednie: koszty administracyjne (np. usług księgowych).

Wartość wydatków kwalifikowanych

W zależności od programu i wielkości przedsiębiorstwa będącego liderem, przykład:

- w grupie A (liderem konsorcjum jest duże, średnie, małe lub mikro przedsiębiorstwo): minimalna – 10 000 000 zł, maksymalna – 50 000 000 zł;

- w grupie B (liderem konsorcjum jest średnie, małe lub mikro przedsiębiorstwo): minimalna – 1 000 000 zł, maksymalna – 7 500 000 zł.

Intensywność pomocy

Od 25% do 80%, w zależności od typu projektu i rodzaju beneficjenta.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Dla programu PBSE:

Ogłoszenie konkursu: 1 sierpnia 2017 r.

Termin naboru: 2 października 2017 r. - 1 grudnia 2017 r.

Dla programu INNOSBZ:

Ogłoszenie konkursu: 16 sierpnia 2017 r.

Termin naboru: 16 października 2017 r. - 18 grudnia 2017 r.

Dla programu INNOSTAL:

Ogłoszenie konkursu: 7 sierpnia 2017 r.

Termin naboru: 9 października 2017 r. - 8 grudnia 2017 r.

Dla programu IUSER:

Ogłoszenie konkursu: 28 grudnia 2017 r.

Termin naboru: 19 marca 2018 r. - 21 maja 2018 r.

 

Alokacja  środków

120 mln zł dla programu PBSE;

50 mln zł dla programu INNOSBZ;

95 mln zł dla programu INNOSTAL;

150 mln zł dla programu IUSER.

Uwagi

Przedsiębiorca może powierzyć realizację części prac B+R w projekcie podwykonawcy. Wartość prac realizowanych na zasadzie podwykonawstwa nie może przekroczyć:

- 60% wartości kosztów kwalifikowanych – w przypadku projektu realizowanego samodzielnie przez przedsiębiorcę;

- 50% wartości kosztów kwalifikowanych – w przypadku projektu realizowanego przez konsorcjum przedsiębiorstw.

Podwykonawstwo części prac merytorycznych można zlecać wyłącznie uczelni publicznej, państwowemu instytutowi badawczemu, instytutowi PAN lub innej jednostce naukowej, będącej organizacją prowadzącą badania i upowszechniającą wiedzę.

Projekt, w którym nie przewidziano eksperymentalnych prac rozwojowych nie uzyska dofinansowania.

Wsparcie otrzymają projekty w zakresie wskazanych Krajowych Inteligentnych Specjalizacji.

Projekty powinny być powiązane z jedną z wybranych dziedzin nauki, zgodnie z listą według klasyfikacji OECD.

OŚ PRIORYTETOWA II: WSPARCIE OTOCZENIA I POTENCJAŁU PRZEDSIĘBIORSTW DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI B+R+I

Działanie 2.1 Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Ministerstwo Rozwoju.

Beneficjenci

- przedsiębiorstwa;

- konsorcja przedsiębiorstw.

Opis projektu

Wsparcie obejmuje tworzenie i rozwój infrastruktury B+R przedsiębiorstw poprzez inwestycje w aparaturę, sprzęt, technologie i inną niezbędną infrastrukturę, która służy tworzeniu innowacyjnych produktów i usług. Oferowane wsparcie przyczyni się do powstawania działów B+R i laboratoriów w przedsiębiorstwach oraz tworzenia centrów badawczo-rozwojowych.

Inwestycje infrastrukturalne mogą być uzupełnione o działania związane z rozwojem umiejętności pracowników obsługujących nową aparaturę badawczą (w ramach cross financingu).

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalnie: 2 000 000 zł.

Maksymalnie: 15 000 000 zł lub 20 000 000 zł (w zależności od rodzaju prowadzonych prac).

Intensywność pomocy

Wsparcie może zostać zakwalifikowane jako pomoc regionalna, pomoc na prace rozwojowe lub pomoc de minimis

W przypadku pomocy regionalnej: zgodnie z mapą pomocy regionalnej: do 70% dla mikro i małych przedsiębiorstw, do 60% dla średnich przedsiębiorstw, do  50% dla pozostałych podmiotów.

W przypadku pomocy na prace rozwojowe: 45% dla mikro i małych przedsiębiorstw, 35% dla średnich przedsiębiorstw i 25% dla pozostałych podmiotów.

W przypadku pomocy de minimis: 45% dla mikro i małych przedsiębiorstw, 35% dla średnich przedsiębiorstw i 25% dla pozostałych podmiotów.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

20 listopada 2017 r. - 19 stycznia 2018 r.

Alokacja  środków

150 mln zł.

Uwagi

Podstawą oceny projektu jest agenda badawcza, którą przedsiębiorstwo będzie realizować z wykorzystaniem infrastruktury badawczej wybudowanej lub zmodyfikowanej w ramach projektu. W szczególności agenda badawcza powinna zawierać następujące elementy:

a) główne innowacyjne obszary badawcze;

b) indykatywny (orientacyjny) plan prac badawczo-rozwojowych, obejmujący okres trwałości projektu;

c) główne rezultaty zaplanowanych prac badawczo-rozwojowych (rezultaty realizacji agendy – efekty, które zamierza osiągnąć przedsiębiorca), w tym w szczególności innowacje produktowe lub procesowe.

Realizacja agendy badawczej przez przedsiębiorstwo będzie monitorowana w trakcie realizacji projektu oraz oceniana po jego zakończeniu. Niezrealizowanie agendy badawczej przez przedsiębiorstwo skutkuje obowiązkiem proporcjonalnego zwrotu dofinansowania.

Czynnikami decydującymi o przyznaniu wsparcia będą m.in.: plan wykorzystania wytworzonej infrastruktury, poziom nakładów na działalność B+R, wielkość zatrudnienia pracowników zaangażowanych w działalność B+R

Wsparcie otrzymają projekty w zakresie wskazanych Krajowych Inteligentnych Specjalizacji.

Działanie 2.3 Proinnowacyjne usługi dla przedsiębiorstw

Poddziałanie 2.3.2 Bony na innowacje dla MŚP

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Beneficjenci

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wsparcie udzielane na finansowanie usług dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw realizowanych przez jednostkę naukową, przyczyniających się do rozwoju ich produktów (wyrobów i usług).

Przedmiotem wsparcia jest zakup usługi związanej z opracowaniem nowego produktu lub usługi, projektu wzorniczego, nowej technologii produkcji albo znaczącym ulepszeniem wyrobu końcowego lub technologii produkcji. Wsparcie obejmuje projekty dotyczące: innowacji realizowanych przez firmy przemysłowe, innowacji w sektorze usług o wysokim stopniu zaawansowania technologicznego, a także innowacji nietechnologicznych. Usługi nabywane z wykorzystaniem bonów na innowacje powinny uwzględniać kontekst lokalny obszaru funkcjonowania przedsiębiorstwa, specyfikę tego przedsiębiorstwa oraz uwarunkowania w jakich ono funkcjonuje (wsparcie „szyte na miarę”). Projekty powinny umożliwiać włączanie w proces tworzenia nowych produktów i usług ich końcowych użytkowników, w celu zbadania odbioru projektowanych innowacji przez rynek.

Wydatki kwalifikowane: zakup usługi, materiały niezbędne do wyświadczenia usługi, zakup usługi dotyczącej innowacji nietechnologicznej (jeśli usługa ta towarzyszy usłudze związane z opracowaniem innowacji).

Wartość wydatków kwalifikowanych

- minimalna kwota wydatków kwalifikowanych na jeden projekt: 60 000 zł;

- maksymalna kwota wydatków kwalifikowanych na jeden projekt: 400 000 zł.

Intensywność pomocy

- 70% dla średnich przedsiębiorstw;

- 80% dla mikro i małych przedsiębiorstw.

Dofinansowanie stanowi pomoc de minimis.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Nie.

Planowany termin naborów

Ogłoszenie konkursu: 8 maja 2017 r.

Termin naboru: od 8 czerwca 2017 r. do 8 lutego 2018 r.

Alokacja środków

65 mln zł (konkurs).

Uwagi

Planuje się, że wspartych zostanie ok. 1 500 przedsiębiorstw w zakresie opracowania wyrobu, usługi, projektu wzorniczego, co będzie stanowiło innowację produktową oraz ok. 800 przedsiębiorstw w zakresie opracowania technologii produkcji, co będzie stanowiło innowację procesową.

Wykonawcą usługi na rzecz MŚP mogą być jednostki naukowe, posiadające siedzibę na terytorium RP, które posiadają przyznaną kategorię naukową A+, A albo B, o których mowa w art. 2 pkt. 9 lit. A-f ustawy z dnia 30.04.2010 r. o zasadach finansowania nauki.

Opracowanie nowego lub znacząco ulepszonego wyrobu, usługi, projektu wzorniczego stanowi innowację produktową - nowość rezultatów projektu jest rozumiana jako znacząca zmiana, wskaźniki jakościowe i ilościowe odróżniają ten produkt od dotychczasowych produktów przedsiębiorstwa lub występujących na polskim rynku produktów o podobnej funkcji podstawowej.

Opracowanie technologii, sposobu świadczenia usług stanowi innowację procesową - nowość rezultatów projektu rozumiana jest jako wprowadzenie zmian w obrębie procesu tj. metody produkcji lub dostawy, sposobu świadczenia usług i ma pozytywny wpływ na cykl produkcyjny w przedsiębiorstwie lub znaczące podniesienie jakości świadczonych usług.

Rezultat projektu powinien być innowacyjny (innowacyjność co najmniej na poziomie przedsiębiorstwa lub co najmniej w skali polskiego rynku).

Poddziałanie 2.3.4 Ochrona własności przemysłowej

Podmiot odpowiedzialny za nabór i ocenę wniosków 

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Beneficjenci

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wsparcie będzie udzielane mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom na pokrycie kosztów związanych z uzyskaniem i realizacją ochrony praw własności przemysłowej.

Wsparcie służy pokryciu kosztów zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego (z wyłączeniem zgłoszenia dotyczącego ochrony na terytorium Polski) oraz kosztów związanych z ochroną własności przemysłowej, a także prowadzeniem analiz czystości patentowej (freedom-to-operate), które są niezbędnym elementem skutecznej komercjalizacji technologii. Wsparcie obejmuje również działania zmierzające do wzmocnienia pozycji polskich przedsiębiorstw w sporach dotyczących obrony praw własności przemysłowej prowadzonych przed właściwymi organami administracyjnymi.

Wyszczególniono 2 typy projektów:

1. działania związane z uzyskaniem ochrony własności przemysłowej i komercjalizacją przedmiotów zgłoszenia, tj.: patentów, praw ochronnych na wzory użytkowe oraz praw z rejestracji na wzory przemysłowe;

2. działania związane z realizacją ochrony własności przemysłowej w związku z wszczęciem i prowadzeniem postępowania w zakresie:

a. unieważnienia patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy albo prawa z rejestracji;

b. stwierdzenia wygaśnięcia patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy albo prawa z rejestracji.

 

Rodzaje kosztów kwalifikowanych:

a) przygotowanie dokumentacji zgłoszeniowej wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego przez zawodowego pełnomocnika uprawnionego do występowania przed właściwym organem ochrony własności przemysłowej;

b) zgłoszenie przez zawodowego pełnomocnika wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego do właściwego organu ochrony własności przemysłowej, a następnie prowadzenie postępowania przed tym organem;

c) prowadzenie postępowania w celu obrony prawa, w związku z wniesieniem zarzutów w trakcie rozpatrywania zgłoszenia lub wniesieniem sprzeciwu po przyznaniu prawa;

d) pokrycie kosztów tłumaczenia przysięgłego na język polski dokumentacji niezbędnej do przedłożenia w UPRP; - pokrycie kosztów tłumaczenia, w tym tłumaczenia przysięgłego, dokumentacji niezbędnej do zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego oraz prowadzenia postępowania przed właściwym krajowym, regionalnym, unijnym lub międzynarodowym organem ochrony własności przemysłowej; - pokrycie kosztów zakupu analiz i ekspertyz prawnych, ekonomicznych, marketingowych i technicznych dotyczących przedmiotu zgłoszenia lub postępowania, w tym w zakresie wyceny wartości własności intelektualnej, perspektyw rynkowych i uwarunkowań prawnych komercjalizacji oraz zarządzania w przedsiębiorstwie prawami własności przemysłowej; - pokrycie kosztów uzyskania wstępnego orzeczenia rzecznika patentowego o zdolności patentowej wynalazku lub zdolności ochronnej wzoru użytkowego.

Wartość wydatków kwalifikowanych

- minimalna wartość projektu: 10 000 zł;

- maksymalna wartość projektu: 1 000 000 zł.

Intensywność pomocy

Do 50%.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Ogłoszenie konkursu: 11 kwietnia 2017 r.

Termin naboru: od 16 maja 2017 r. do 28 grudnia 2017 r.

Alokacja środków

50 mln zł (konkurs).

Uwagi

Nie ma możliwości ubiegania się o wsparcie na zastrzeżenie znaku towarowego.

OŚ PRIORYTETOWA III: WSPARCIE INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH

Działanie 3.2 Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R

Poddziałanie 3.2.1 Badania na rynek

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. 

Beneficjenci

- przedsiębiorstwa;

- konsorcja przedsiębiorstw.

Opis projektu

Wsparcie projektów, obejmujących wdrożenie wyników prac B+R przeprowadzonych przez przedsiębiorcę lub nabytych, prowadzących do uruchomienia produkcji nowych produktów lub usług z zachowaniem preferencji dla Krajowych Inteligentnych Specjalizacji.

Celem wdrożenia wyników prac B+R oraz efektem projektu musi być wprowadzenie na rynek nowych bądź znacząco ulepszonych produktów lub usług.

Projekt może obejmować część badawczą, doradczą i inwestycyjną. Elementem projektu może być również opracowanie projektu wzorniczego.

Koszty kwalifikowane:

1) w części badawczej - koszty eksperymentalnych prac rozwojowych, w tym:

a) koszty personelu (badaczy, techników zaangażowanych w projekt);

b) koszty badań wykonywanych na podstawie umowy;

c) koszty operacyjne, w tym koszty materiałów, dostaw i podobnych produktów, ponoszone bezpośrednio w związku z realizacją projektu i niezbędne do wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych.

2) W części doradczej – koszty usług doradczych koniecznych do wdrożenia prac B+R, świadczonych przez zewnętrznych doradców.

3) W części inwestycyjnej - koszty inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne. Koszty związane z nabyciem nieruchomości niezabudowanej, nabyciem bądź wytworzeniem nieruchomości zabudowanej oraz zakupem robót i materiałów budowlanych łącznie nie mogą przekroczyć 20% kosztów kwalifikujących się do wsparcia.

Wartość wydatków kwalifikowanych

- minimalna wartość kosztów kwalifikowanych projektu: 10 000 000 zł;

- maksymalna wartość kosztów kwalifikowanych projektu: 50 000 000 zł;

- maksymalna wartość kosztów kwalifikowanych na eksperymentalne prace rozwojowe: 1 000 000 zł;

- maksymalna wartość kosztów kwalifikowanych na doradztwo: 1 000 000 zł;

- maksymalna kwota dofinansowania części badawczej: 450 000 zł;

- maksymalna kwota dofinansowania części doradczej: 500 000 zł;

- maksymalna kwota dofinansowania części badawczej, doradczej i inwestycyjnej: 20 000 000 zł.

Intensywność pomocy

Część badawcza:

- 45% dla małego przedsiębiorstwa;

- 35% dla średniego przedsiębiorstwa.

Część doradcza:

- 50%.

Część inwestycyjna:

- zgodnie z mapą pomocy regionalnej.

Przyznane dofinansowanie może stanowić regionalną pomoc inwestycyjną, pomoc na usługi doradcze lub pomoc na prace rozwojowe.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Ogłoszenie konkursu: 2 sierpnia 2017 r. Termin naboru: 5 września 2017 r. - 28 lutego 2018 r.

Alokacja środków

750 mln zł.

Uwagi

Do dofinansowania będą mogły być rekomendowane jedynie projekty o innowacyjności produktowej minimum na skalę kraju.

Podczas oceny merytorycznej punktowane będą m.in.: stopień innowacyjności produktu i potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu (są to kryteria rozstrzygające).

Poddziałanie 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Bank Gospodarstwa Krajowego.  

Beneficjenci

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wsparcie otrzymają projekty polegające na wdrażaniu innowacji o charakterze technologicznym, przy czym przez nową technologię należy rozumieć technologię w postaci prawa własności przemysłowej lub wyników prac rozwojowych lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych, od dotychczas wytwarzanych w RP towarów, procesów lub usług i która nie jest stosowana w świecie dłużej niż 5 lat.

Wsparcie będzie udzielone w formie premii technologicznej wypłacanej po zakończeniu realizacji projektu, z przeznaczeniem na spłatę kredytu na innowacje technologicznie (zaciągniętego w banku komercyjnym).

Wartość wydatków kwalifikowanych

Maksymalna kwota premii technologicznej – 6 000 000 zł.

Intensywność pomocy

Zgodnie z mapą pomocy regionalnej:

- od 35 do 70% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- od 25 do 60% dla średnich przedsiębiorstw.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Nie.

Planowany termin naborów

Aktualnie nie określono.

Alokacja środków

Będzie podana wraz z ogłoszeniem nowego naboru.

Uwagi

Brak.

Działanie 3.3 Wsparcie promocji oraz internacjonalizacja innowacyjnych przedsiębiorstw

Poddziałanie 3.3.3 Wsparcie MŚP w promocji marek produktowych – Go to Brand 

Podmiot odpowiedzialny
za nabór i ocenę wniosków 

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Beneficjenci

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Opis projektu

Wsparcie będzie udzielane przedsiębiorcom uczestniczącym w branżowych programach promocji oraz programach promocji o charakterze ogólnym. Instrument ukierunkowany jest na promowanie polskich marek produktowych poprzez Markę Polskiej Gospodarki przy zaangażowaniu przedsiębiorstw:

- posiadających innowacyjny produkt/usługę (markę produktową, która ma szanse stać się marką globalną, rozpoznawalną na rynkach zagranicznych);

- prowadzących działalność eksportową;

- prowadzących samodzielną działalność badawczo-rozwojową, lub które zakupiły/ wdrożyły odpowiednie rozwiązania innowacyjne.

Wydatki kwalifikowane:

a) wydatek wynajmu, budowy i obsługi stoiska wystawowego (do 50% - pomoc publiczna);

b) pozostałe wydatki objęte są pomocą de minimis (do 50%) tj. koszty: delegacji i zakwaterowania pracowników przedsiębiorcy uczestniczącego w targach i misjach gospodarczych; transportu i ubezpieczenia w związku z udziałem w targach; opłaty rejestracyjnej, w tym rezerwacji miejsca wystawowego na targach; wpisu do katalogu targowego; udziału w seminariach, kongresach i konferencjach; informacyjno-promocyjne projektu.

Wartość wydatków kwalifikowanych

 Maksymalna wartość projektu: 1 000 000 zł.

Intensywność pomocy

Od 50 do 85%.

Wsparcie może być zakwalifikowane jako pomoc de minimis lub pomoc publiczna.

W przypadku finansowania całości wydatków pomocą de minimis:

- do 85% dla mikroprzedsiębiorstw;

- do 80% dla małych przedsiębiorstw;

- do 75% dla średnich przedsiębiorstw.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Aktualnie nie określono.

Alokacja środków

Będzie podana wraz z ogłoszeniem nowego naboru.

Uwagi

Brak.

Tekst PO IR 2014-2020 można pobrać tutaj, a szczegółowy opis osi priorytetowych dostępny tutaj.

W dokumencie Krajowa Inteligentna Specjalizacja (stanowiącym część Programu Rozwoju Przedsiębiorstw), przyjętym w dniu 8 kwietnia 2014 r. wskazano specjalizacje będące priorytetami w zakresie polityki naukowej i innowacyjnej kraju do 2020 r. Określono 18 następujących specjalizacji: (1) Technologie inżynierii medycznej, w tym biotechnologie medyczne, (2) Diagnostyka i terapia chorób cywilizacyjnych oraz w medycynie spersonalizowanej, (3) Wytwarzanie produktów leczniczych, (4) Innowacyjne technologie, procesy i produkty sektora rolno-spożywczego i leśno-drzewnego, (5) Zdrowa żywność (o wysokiej jakości i ekologiczności produkcji), (6) Biotechnologiczne procesy i produkty chemii specjalistycznej oraz inżynierii środowiska, (7) Wysokosprawne, niskoemisyjne i zintegrowane układy wytwarzania, magazynowania, przesyłu i dystrybucji energii, (8) Inteligentne i energooszczędne budownictwo, (9) Rozwiązania transportowe przyjazne środowisku, (10) Nowoczesne technologie pozyskiwania, przetwórstwa i wykorzystania surowców naturalnych oraz wytwarzanie ich substytutów, (11) Minimalizacja wytwarzania odpadów, w tym niezdatnych do przetworzenia oraz wykorzystanie materiałowe i energetyczne odpadów (recykling i inne metody odzysku), (12) Innowacyjne technologie przetwarzania i odzyskiwania wody oraz zmniejszające jej zużycie, (13) Wielofunkcyjne materiały i kompozyty o zaawansowanych właściwościach, w tym nanoprocesy i nanoprodukty, (14) Sensory (w tym biosensory) i inteligentne sieci sensorowe, (15)Inteligentne sieci i technologie geoinformacyjne, (16) Elektronika oparta na polimerach przewodzących, (17) Automatyzacja i robotyka procesów technologicznych, (18) Optoelektroniczne systemy i materiały. Szersze informacje znajdują się w następującym dokumencie: http://www.ncbir.pl/gfx/ncbir/userfiles/_public/fundusze_europejskie/inteligentny_rozwoj/1_konkurs_2015/7_wykaz_krajowych_inteligentnych_specjalizacji.pdf.

Wśród dziedzin nauki i techniki wyszczególniono: nauki przyrodnicze (w tym m.in. matematyka, nauki o komputerach i informatyka nauki chemiczne, nauki biologiczne), nauki inżynieryjne i techniczne (w tym m.in. inżynieria lądowa, elektrotechnika, inżynieria mechaniczna, inżynieria medyczna, biotechnologia środowiskowa), nauki medyczne i nauki o zdrowiu (w tym m.in. medycyna ogólna biotechnologia medyczna), nauki rolnicze, nauki społeczne, nauki humanistyczne. Pełen wykaz dostępny na jest na stronie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju:  http://www.ncbir.pl/gfx/ncbir/userfiles/_public/fundusze_europejskie/inteligentny_rozwoj/innolot/2_wykaz_dziedzin_nauki_i_technik_wedlug_klasyfikacji_oecd.pdf.

Za branże nowych technologii uznano: informatykę, teleinformatykę, technologie informacyjno-komunikacyjne, nanotechnologie, biotechnologie, technologie środowiskowe (w szczególności alternatywne i odnawialne źródła energii, kogenerację, tworzenie inteligentnych sieci energetycznych), aeronautkę, technologie kosmiczne, inteligentne budownictwo, produkcje sprzętu medycznego oraz farmaceutyków.

marzec 2016 r.

 

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO NA LATA 2014-2020


OŚ PRIORYTETOWA I: WYKORZYSTANIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO-ROZWOJOWEJ W GOSPODARCE

Działanie 1.2 Działalność badawczo-rozwojowa przedsiębiorstw

Podmiot odpowiedzialny 
za nabór i ocenę wniosków 

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych.

Beneficjenci

Przedsiębiorstwa.

Opis projektu 

Wyszczególniono następujące typy projektów:

1) Projekty badawczo-rozwojowe:

- dofinansowaniu będzie podlegał cały proces powstawania innowacji lub jego wybrane elementy;

- projekty będą mogły obejmować fazę badań przemysłowych, prac rozwojowych do pierwszej produkcji;

- projekty będą mogły dotyczyć rozwoju technologii (opracowanej przez przedsiębiorcę lub nabytej), która nie została jeszcze skomercjalizowana i wykorzystana w działalności gospodarczej;

- badania będą mogły być realizowane samodzielnie przez przedsiębiorcę lub we współpracy z jednostką naukową.

2) Tworzenie lub rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego:

- dofinansowaniu będą mogły podlegać inwestycje w aparaturę, sprzęt, technologie i inną niezbędną infrastrukturę, która służy tworzeniu innowacyjnych produktów i usług;

- projekty będą mogły dotyczyć powstawania działów B+R i laboratoriów w przedsiębiorstwach lub tworzenia przez firmy centrów badawczo-rozwojowych;

- wsparcie infrastruktury będzie możliwe jedynie pod warunkiem przedstawienia przez przedsiębiorstwo planów dotyczących prac B+R.

3) Rozwój regionalnego systemu innowacji.

Przewiduje się ponadto wsparcie w systemie bonów na projekty badawczo-rozwojowe, pozwalające przedsiębiorstwom rozpoczęcie współpracy z jednostkami naukowymi lub nabycie doświadczenia w prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych (w mniejszej skali, do wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych).

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Maksymalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Intensywność pomocy

W przypadku badań przemysłowych:

- 70% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- 60% dla średnich przedsiębiorstw;

- 50% dla dużych przedsiębiorstw.

W przypadku prac rozwojowych:

- 45% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- 35% dla średnich przedsiębiorstw;

- 25% dla dużych przedsiębiorstw.

W przypadku infrastruktury B+R (wsparcie zakwalifikowane jako regionalna pomoc inwestycyjna):

- w regionie: radomskim, ostrołęcko-siedleckim, ciechanowsko-płockim, warszawskim wschodnim:

- 55% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- 45% dla średnich przedsiębiorstw;

- 35% dla dużych przedsiębiorstw;

- w regionie warszawskim zachodnim:

- 40% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- 30% dla średnich przedsiębiorstw;

- 20% dla dużych przedsiębiorstw;

- w regionie Warszawa:

- 35% dla mikro i małych przedsiębiorstw;

- 25% dla średnich przedsiębiorstw;

- 15% dla dużych przedsiębiorstw.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Zgodnie z Regulaminem konkursu oraz z Wezwaniem do złożenia wniosku w trybie pozakonkursowym.

Planowany termin naborów

Od 29.05.2017 r. do 31.08.2017 r. (projekty badawczo-rozwojowe).

Wrzesień 2017 r. (tworzenie lub rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego).

Październik 2017 r. (proces eksperymentowania i poszukiwania nisz rozwojowych i innowacyjnych).

Alokacja środków

Ok. 21,6 mln zł (proces eksperymentowania i poszukiwania nisz rozwojowych i innowacyjnych).

Ok. 25,9 mln zł (tworzenie lub rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego).

Ok. 43,3 mln zł (projekty badawczo-rozwojowe).

Uwagi

Wsparcie zostanie udzielone jedynie projektom, które są zgodne z inteligentnymi specjalizacjami regionu[1].

Preferowane będą:

- projekty realizowane w partnerstwie, oparte na współpracy przedsiębiorstw oraz jednostek naukowych i/lub wzmacniające współpracę sieciową;

- w przypadku projektów realizowanych przez duże przedsiębiorstwa - projekty podejmowane wspólnie z MŚP lub przewidujące współpracę z MŚP, NGO i instytucjami badawczymi;

- w przypadku projektów infrastrukturalnych - projekty powiązane z realizowanymi pracami B+R;

- projekty promujące niskoemisyjność, oszczędność energii i efektywne wykorzystanie zasobów naturalnych.

OŚ PRIORYTETOWA III: ROZWÓJ POTENCJAŁU INNOWACYJNEGO I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Działanie 3.2 Internacjonalizacja MŚP

Podmiot odpowiedzialny 
za nabór i ocenę wniosków 

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych.

Beneficjenci

- mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa;

- jednostki naukowe;

- jednostki samorządu terytorialnego.

Opis projektu 

Wyszczególniono 2 typy projektów:

1) Internacjonalizacja przedsiębiorstw poprzez wzrost eksportu towarów i usług.

2) Promocja gospodarcza regionu w wymiarze krajowym i międzynarodowym.

Bezpośrednio dla MŚP skierowany jest pierwszy typ projektów. Wsparcie będzie udzielane na działania przedsiębiorstw w zakresie wzrostu ich internacjonalizacji poprzez udział m.in. w misjach gospodarczych, krajowych i międzynarodowych imprezach targowo-wystawienniczych, w ramach wizyt studyjnych. Podstawą udziału w tych wydarzeniach jest posiadanie przez przedsiębiorstwo strategii rozwoju eksportu, która w szczególności przeanalizuje i wskaże nowe rynki docelowe działalności eksportowej firmy.

Wspierane będą działania nie tylko pojedynczych przedsiębiorstw ale również ich grup, takich jak powiązania kooperacyjne, zmierzających do rozszerzania działalności gospodarczej na nowe, zagraniczne rynki i poszukiwania partnerów biznesowych w innych krajach.

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Maksymalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Intensywność pomocy

Projekty nie objęte pomocą publiczną – EFRR stanowi maksymalnie 80% kosztów kwalifikowalnych inwestycji.
Projekty objęte pomocą publiczną – zgodnie z właściwym schematem udzielania pomocy publicznej.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Zgodnie z Regulaminem konkursu.

Planowany termin naborów

Nie przewiduje się kolejnego naboru w 2017 r.

Alokacja środków

Będzie podana wraz z ogłoszenim nowego naboru.

Uwagi

Wsparcie zostanie udzielone jedynie projektom, które są zgodne z inteligentnymi specjalizacjami regionu.

Działanie 3.3 Innowacje w MŚP

Podmiot odpowiedzialny 
za nabór i ocenę wniosków 

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych.

Beneficjenci

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz porozumienia/konsorcja mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.

Opis projektu 

Wyszczególniono 2 typy projektów:

1) Wprowadzenie na rynek nowych lub ulepszonych produktów lub usług – zasadnicza zmiana procesu produkcyjnego lub zmiana w sposobie świadczenia usług, a także inwestycje umożliwiające redukcję kosztów działalności rynkowej (wynikająca m.in. z mniejszego zużycia energii lub bardziej efektywnego wykorzystania surowców).

Wspierane będą działania związane z rozbudową przedsiębiorstwa, w szczególności związaną z wprowadzaniem na rynek nowych produktów i usług w skali regionu. Interwencja ukierunkowana będzie na wsparcie inwestycyjne istniejących mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.

2) Rozwój produktów i usług opartych na handlu elektronicznym oraz zawansowanych rozwiązaniach TIK - interwencja obejmować będzie sprzedaż produktów i usług w Internecie, tworzenie i udostępnianie usług elektronicznych, optymalizację procesów ułatwiających zarządzanie przedsiębiorstwem oraz współpracę pomiędzy przedsiębiorcami poprzez rozwiązania informatyczne.

Wartość wydatków kwalifikowanych

Minimalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Maksymalna: Nie dotyczy, o ile zapisy Regulaminu konkursu nie stanowią inaczej.

Intensywność pomocy

Projekty nie objęte pomocą publiczną – EFRR stanowi maksymalnie 80% kosztów kwalifikowalnych inwestycji.
Projekty objęte pomocą publiczną:

RPI: od 20 do 55%, w zależności od lokalizacji przedsiębiorstwa oraz jego statusu,

de minimis: do 80%.

Możliwość korzystania z zaliczek  

Tak.

Planowany termin naborów

Aktualnie nie określono

Alokacja środków

Będzie podana wraz z ogłoszeniem nowego naboru

Uwagi

Priorytetowo traktowane będą przedsiębiorstwa wpisujące się w obszary inteligentnej specjalizacji.

Do inteligentnych specjalizacji regionu województwa mazowieckiego zaliczono następujące obszary: bezpieczna żywność, inteligentne systemy zarządzania, nowoczesne usługi dla biznesu, wysoka jakość życia. Szczegółowe informacje znajdują się w załączniku do Regionalnej Strategii Innowacji dla Województwa Mazowieckiego 2013-2020 dostępnym pod adresem:http://www.wz.uw.edu.pl/pracownicyFiles/id4003-inteligentne-specjalizacje-mazowsze.pdf

 

Tekst RPO WM 2014-2020 można pobrać tutaj, a szczegółowy opis osi priorytetowych tutaj.

Kontakt

dr Marcin Nytko
M: +48 665 001 525
E: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

Godziny pracy:

poniedziałek – piątek od 9.00 do 17.00

Newsletter

Zapraszamy do wpisania się na listę subskrybentów Newslettera NYTKO®

Formularz zapisu >>>

NYTKO SA w liczbach

20 LAT - w 1997 r. Marcin Nytko rozpoczął działalność gospodarczą pod nazwą "NYTKO".


750 DOTACJI - dla naszych Klientów pozyskaliśmy ponad 750 dotacji.


1000 PROJEKTÓW - zakończyliśmy sukcesem ponad 1000 projektów.


524 KLIENTÓW - wyświadczyliśmy usługi dla 524 polskich firm.


550 REFERENCJI - otrzymaliśmy od naszych Klientów ponad 550 pisemnych referencji.


1.000.000 PLN UBEZPIECZENIE - posiadamy polisę OC Generali T.U. S.A. z sumą gwarancyjną 1 mln zł.


2.000.000 PLN KAPITAŁ - nasz kapitał własny (podstawowy, zapasowy i niewypłacony zysk z lat ubiegłych) wynosi ponad 2 mln zł, pozwalając na realizację z własnych środków długich i kosztownych projektów doradczych.